Savremeni terapijski pristupi u lečenju srčane insuficijencije

Članak napisao Dr Fizio    Bez komentara

Srčana insuficijencija (srčana slabost) je nesposobnost srca da ispumpa odgovarajuću količinu  krvi koja bi u svakom trenutku zadovoljila potrebe tkiva za kiseonikom. Srce zdravog čoveka u miru dnevno pumpa skoro 8000 litara krvi i troši 368 litara kiseonika. U fizičkom naporu višestruko povećava količinu ispumpane krvi i ukupni izvršeni rad. Srce je vitalni organ, tokom života mora da obavi ogroman rad i mora da bude zdravo i snažno.

Uzroci srčane slabosti su mnogobrojni: povišen krvni pritisak, urođene srčane mane, poremećaji ritma, upale srčanog mišića, upale srčane maramice itd. Daleko najčešći uzrok su ishemijske bolesti srca (angina pectoris, infarkt srca) koje nastaju zbog ateroskleroze (suženja ili zatvaranja) krvnih sudova koji srčani mišić snabdevaju krvlju, odnosno kiseonikom.  Prema procenama srčana slabost predstavlja vodeći uzrok smrti u Severnoj Americi i Evropi i postaje sve veći zdrastveni problem u ostalim zemljama. U Srbiji godišnje umire 60.000 osoba od bolesti kvnih sudova (57% ukupne smrtnosti) sa stalnom tedencijom porasta. Evropsko udruženje kardiologa procenjuje da na 900 miliona stanovnika 10 miliona ima srčanu slabost koja je pračena simptomima i još toliko bez simptoma. Povećanje broja bolesnika se delimično objašnjava povećanjem starosti populacije jer prosečna životna dob obolelih iznosi 74 godine. Najvažnije kliničke manifestacije obolelih su osećaj gušenja ili zamaranje koje se javlja na najmanji fizički napor, ali i u miru i otok članaka. Prognoza srčane slabosti, uprkos danas  razvijenoj farmakološkoj industriji, je uglavnom loša. Polovina bolesnika umire u toku četiri godine, a više od polovine obolelih, sa teškim oblicima bolesti u roku od jedne godine.  Zato se stalno istražuju novi terapijski modeli koji imaju za cilj da poboljšaju kvalitet života i produže životni vek.
Upotreba kiseonika u uslovima povišenog atmosferskog pritiska (hiperbarična oksigenacija – HBO) u kompleksnoj terapiji ishemiskih bolesti srca nije nova. Prvi izveštaji datiraju  od 60-tih godina 20 veka, a 70-tih godina u tadašnjem SSSR-u, izvršena je serija istraživanja s ciljem objektivne ocene primene hiperbarične oksigenacije (HBOth) u lečenju hroničnih ishemiskih bolesti srca. Istraživanja su pokazala da je kod 80% bolesnika došlo do smanjenja jačine i učestalosti bola u grudima (anginoznih tegoba), bolje podnošenje fizičkog napora, smanjenje potrebe za korišćenjem nitroglicerina i smanjenje smrtnosti. Od tada se HBO rutinski primenjuje u lečenju ateroskleroze pa time i ateroskleroze srčanih arterija i srčene insuficijencije kao posledice bolesti krvnih sudova. Srce ima obavezu da svakoj ćeliji u našem telu dopremi dve neophodne gorivne komponente – kiseonik i glukozu. To je ogroman radni zahtev i ogroman rad bez pauze tokom života. Taj zahtev srce može da ispuni samo ako samo ima dovoljno kiseonika i hranljivih materija za sopstvenu energetsku produkciju. Otuda je davanje kiseonika insuficijentnom srcu od tolikog značaja.
Novija istraživanja u lečenju srčane insuficijencije idu u pravcu primene matičnih ćelija i hormona i faktora rasta. Eritrooetin je opšti faktor rasta i značajan antiapopotozni faktor (sprečava programiranu smrt ćelije). Stvaraju ga čelije bubrega u uslovima hipoksije (smanjenje količine kiseonika). Kao faktor rasta primarno deluje na eritrocitopoezu (stvaranje crvenih krvnih zrnaca u kosnoj srži). Njegova klinička primena je započeta još pre dve decenije i to u lečenju anemije kod bubrežnih bolesnika na hroničnom programu dijalize. Naime nefrolozi i kardiolozi su primetili da kod bolenika na dijalizi kojima se daju velike doze eritropoetina, popravlja srčana funkcija i smanjuje programirana smrt ćelija srčanog mišića. Istovremeno se pojavljuju izveštaji koji ukazuju na zaštitnu ulogu ertitropoetina ne samo na srčane ćelije, več i na nervne ćelije i ćelije endotela, najznačajnijeg, unutrašnjeg omotača za funkciju krvnih sudova. Prvi ozbiljni naučni i stručni izveštaji o uticaju eritropoetina na srčanu funkciju su prikazani na najznačajnije svetskom kongresu fiziologa koji je održan 2005. godine u Americi. Iste godine na I internacionalnom kongresu fiziologa koji je održan u Beogradu, prezentovana je pilot studija koja je pokazala ohrabrujuće rezultate u lečenju srčane slabosti, kombinovanom primenom hiperbarične oksigenacije i eritropeitna, kao faktora rasta. Prihvatajući podatak da su eritropoetin i hiperbarična oksiegancija opšti faktori rasta, onda je logično da budu primenjeni zajedno kao terapijska procedura u cilju regenarcije i oporavka srčanog mišića, čime se otvaraju novi aspekti u lečenju sračne slabosti, sa značajnim krajnjim pozitivnim efektom.